Giấy tiếp xúc thực phẩm: điều bạn cần hỏi nhưng nhà in chưa chắc đã hỏi

Đây là câu hỏi đúng, nhưng chưa đủ để xác định vật liệu có phù hợp hay không. Trong bao bì thực phẩm, không có một loại giấy duy nhất an toàn cho mọi sản phẩm và mọi điều kiện sử dụng. Mức độ phù hợp còn phụ thuộc vào loại thực phẩm, thời gian tiếp xúc, nhiệt độ, độ ẩm, hàm lượng dầu mỡ và cấu trúc hoàn chỉnh của bao bì.

Một loại giấy có thể phù hợp để đựng bánh khô nhưng chưa chắc phù hợp với thực phẩm nóng, nhiều dầu hoặc được bảo quản đông lạnh. Tương tự, hồ sơ của giấy nền không tự động chứng minh rằng hộp thành phẩm đã phù hợp, bởi sản phẩm cuối còn có mực in, keo dán, vecni, lớp chống thấm hoặc màng ghép.

Trước hết, cần xác định bao bì có thực sự tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không

Hộp giấy bên ngoài một túi bánh đã được hàn kín không có cùng yêu cầu với giấy gói chạm trực tiếp vào bánh. Hộp đựng chai nước cũng khác với cốc giấy chứa đồ uống. Khay đựng thực phẩm nóng lại có điều kiện sử dụng khác với hộp đựng ngũ cốc khô.

Doanh nghiệp nên phân biệt ba trường hợp:

• Giấy hoặc lớp phủ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
• Hộp giấy không tiếp xúc trực tiếp vì sản phẩm đã có túi, chai hoặc khay bên trong.
• Bao bì có khả năng tiếp xúc gián tiếp do mặt in chạm vào mặt trong khi xếp chồng, cuộn hoặc đóng thành phẩm.

Việc xác định đúng trường hợp giúp tránh hai sai lầm. Một là sử dụng vật liệu chưa được đánh giá cho điều kiện tiếp xúc thực tế. Hai là yêu cầu chứng nhận quá mức cần thiết, làm tăng chi phí nhưng không giải quyết đúng rủi ro.

“Food-grade” không nên được xem là một nhãn chung cho mọi ứng dụng

Khi một nhà cung cấp nói giấy “đạt tiêu chuẩn thực phẩm”, người mua cần hỏi tiếp: phù hợp với loại thực phẩm nào và trong điều kiện nào?

Thông tin cần làm rõ gồm thực phẩm khô hay ẩm, có dầu mỡ hay không, nhiệt độ lúc đóng gói, nhiệt độ khi sử dụng, thời gian tiếp xúc và điều kiện bảo quản. Bao bì dùng trong tủ đông, lò vi sóng, tủ mát hoặc quá trình rót nóng cần được đánh giá theo đúng tình huống đó.

Tại Việt Nam, nguyên tắc pháp lý chung là vật liệu bao gói phải được sản xuất từ nguyên liệu an toàn, không thôi nhiễm chất độc hại hoặc mùi vị lạ vào thực phẩm. Đối với giấy và các tông tiếp xúc thực phẩm, TCVN 12723:2019 là một tài liệu kỹ thuật liên quan, áp dụng cho giấy và các tông tráng phủ hoặc không tráng phủ. Tuy nhiên, người mua không nên chỉ yêu cầu nhà in trả lời “có đạt QCVN hay không” mà chưa xác định cấu trúc vật liệu.

Nếu giấy được tráng nhựa, ghép màng hoặc phủ một lớp chức năng khác, phần tiếp xúc thực phẩm có thể không còn là giấy nền đơn thuần. Khi đó, việc đánh giá phải xem xét cả lớp phủ, keo, màng và điều kiện sử dụng của sản phẩm hoàn chỉnh.

Mực in ở mặt ngoài vẫn cần được kiểm soát

Một quan niệm khá phổ biến là mực chỉ in ở mặt ngoài nên không liên quan đến an toàn thực phẩm. Cách hiểu này chưa đầy đủ.

Trong quá trình sản xuất, các tờ in hoặc hộp thường được xếp chồng. Mặt in bên ngoài có thể tiếp xúc với bề mặt sẽ quay vào trong hộp. Một số thành phần cũng có khả năng dịch chuyển qua vật liệu hoặc truyền sang bề mặt khác nếu hệ mực, thời gian khô và quy trình sản xuất không phù hợp.

Do đó, người mua nên hỏi rõ loại mực được sử dụng, vị trí in, lớp vecni, phương pháp sấy và tài liệu của nhà cung cấp mực. Với ứng dụng nhạy cảm, có thể cần hệ mực được thiết kế để hạn chế migration, đồng thời kiểm soát hiện tượng set-off trong quá trình xếp chồng.

Khái niệm “mực food-safe” cũng cần được hiểu theo đúng phạm vi. Không nên chỉ dựa vào tên thương mại hoặc lời xác nhận miệng. Tài liệu cần chỉ rõ mục đích sử dụng, giới hạn áp dụng và điều kiện mà hệ mực được đánh giá.

“FDA approved” không phải là câu trả lời đầy đủ

Với sản phẩm xuất khẩu sang Hoa Kỳ, doanh nghiệp thường hỏi nhà cung cấp giấy hoặc mực có “chứng nhận FDA” hay không. Trên thực tế, yêu cầu của FDA được quản lý theo từng chất, từng thành phần và mục đích sử dụng cụ thể.

Các thành phần của giấy và các tông, keo, lớp phủ hoặc polymer có thể thuộc những nhóm quy định khác nhau. Vì vậy, một tài liệu chỉ ghi chung “FDA compliant” chưa chắc đủ để kết luận rằng toàn bộ hộp phù hợp với sản phẩm của doanh nghiệp.

Người mua nên yêu cầu nhà cung cấp xác nhận tối thiểu:

1. Tên và mã vật liệu cụ thể.
2. Quy định hoặc cơ sở pháp lý được viện dẫn.
3. Loại thực phẩm được phép tiếp xúc.
4. Nhiệt độ và thời gian tiếp xúc.
5. Giới hạn hoặc điều kiện sử dụng.
6. Nhà sản xuất đứng tên tài liệu.
7. Ngày phát hành và phiên bản của hồ sơ.

Với giấy chống dầu dùng cho thị trường Hoa Kỳ, doanh nghiệp cũng nên hỏi rõ về PFAS và hóa chất tạo khả năng chống dầu. Đây là nhóm chất đã được FDA xem xét chặt hơn trong các ứng dụng giấy và các tông tiếp xúc thực phẩm.

Tài liệu nào người mua nên yêu cầu?

Một hồ sơ thực tế không nhất thiết phải có thật nhiều chứng chỉ. Điều quan trọng là tài liệu phải đúng với mã vật liệu đang được sử dụng và đúng với mục đích của bao bì.

Người mua có thể yêu cầu bản thông số kỹ thuật của giấy, tuyên bố phù hợp cho tiếp xúc thực phẩm, kết quả kiểm nghiệm liên quan, hồ sơ của mực và keo, cùng thông tin truy xuất lô vật tư. Nếu bao bì có lớp phủ hoặc màng ghép, hồ sơ cần bao quát cả cấu trúc đó.

Kết quả kiểm nghiệm cũng cần được đọc đúng. Một phiếu thử nghiệm của giấy nền không đại diện cho một hộp đã in, phủ, bế và dán. Ngược lại, không phải sản phẩm nào cũng cần thực hiện mọi phép thử. Chỉ tiêu cần chọn theo cấu trúc vật liệu, loại thực phẩm và điều kiện sử dụng.

Trong quá trình trao đổi với khách hàng thực phẩm, Bao bì Đoàn Kết thường bắt đầu bằng việc xác định sản phẩm có tiếp xúc trực tiếp với giấy không, điều kiện bảo quản là gì và có lớp bao gói bên trong hay không. Ba thông tin này giúp lựa chọn vật liệu và phạm vi hồ sơ sát với nhu cầu thực tế hơn.

Bảy câu nên hỏi nhà in trước khi ký hợp đồng

Giấy sẽ tiếp xúc với sản phẩm nào? Nhà in cần biết đó là thực phẩm khô, ẩm, nóng, lạnh, có dầu hay có tính axit.

Bề mặt nào tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm? Cần xác định rõ đó là giấy nền, lớp phủ, màng ghép hay lớp keo.

Hồ sơ phù hợp gắn với đúng mã giấy nào? Không nên nhận tài liệu chung của một dòng sản phẩm nếu mã giấy thực tế không được nêu.

Mực và vecni được sử dụng ở vị trí nào? Cần kiểm soát cả khả năng set-off, khô mực và migration, không chỉ vị trí thiết kế.

Kết quả kiểm nghiệm áp dụng cho giấy nền hay hộp hoàn chỉnh? Hai loại hồ sơ này không có giá trị thay thế hoàn toàn cho nhau.

Nhà in có truy xuất được lô vật tư không? Khi phát sinh vấn đề, doanh nghiệp cần biết giấy, mực và keo thuộc lô nào, do đơn vị nào cung cấp.

Nguyên liệu có thể được thay thế mà không cần phê duyệt không? Hợp đồng nên quy định không thay giấy, mực, keo, lớp phủ hoặc màng ghép nếu chưa có xác nhận bằng văn bản của khách hàng.

Bao bì thực phẩm và bao bì dược phẩm không nên bị đánh đồng

Hộp giấy ngoài của một sản phẩm dược thường không tiếp xúc trực tiếp với thuốc, vì thuốc đã được chứa trong vỉ, chai, lọ hoặc túi. Trường hợp này cần tập trung vào độ chính xác nội dung, khả năng truy xuất, kiểm soát màu và yêu cầu của hồ sơ sản phẩm.

Nếu vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thuốc, yêu cầu sẽ thuộc hệ thống quản lý bao bì dược phẩm, GMP và tiêu chuẩn liên quan đến dạng bào chế. Một tài liệu food-contact hoặc tuyên bố phù hợp FDA cho thực phẩm không tự động thay thế hồ sơ dành cho dược phẩm.

Điều cần mua không chỉ là một loại giấy

Người mua bao bì thực phẩm không cần trở thành chuyên gia hóa học. Tuy nhiên, họ cần yêu cầu nhà cung cấp mô tả rõ cấu trúc bao bì, mục đích sử dụng và căn cứ chứng minh sự phù hợp.

Một câu trả lời tốt không dừng ở “giấy này là food-grade”. Câu trả lời cần nêu được giấy gì, tiếp xúc với thực phẩm nào, trong điều kiện nào, dùng cùng mực và lớp phủ nào, đồng thời có tài liệu nào để kiểm chứng.

Khi những thông tin này được thống nhất trước khi báo giá và ký hợp đồng, doanh nghiệp sẽ giảm được rủi ro thay vật liệu, kiểm nghiệm lại, chậm tiến độ hoặc phải xử lý một lô bao bì không phù hợp.